به پیشواز روز جهانی تالاب‎ها

من هر وقت، مناسبتی برای محیط زیست می‎رسد، هم خیلی خوش‎حال می‎شوم و هم خیلی ناراحت. خوش‎حال می‎شوم برای این که یک برنامه‎ی دیگر برای محیط زیست در پیش است. و ناراحت می‎شوم از خبرهای بد و پیاپی از محیط زیست ایران، که انگار تمام‎شدنی نیستند: (1) و (2) و (3) و …

من پارسال برای «موج سبز» بزرگی که برای گرامی‎داشت «روز جهانی تالاب‎ها»، در وبلاگستان فارسی داشتیم، پُستی در «بالان» قبلی‎ام (baallaan) آماده کردم، که بارها در وبلاگستان فارسی کپی پیست شد. برای گرامی‎داشت «روز جهانی تالاب‎ها» در سال 2010، این مطلب کوتاه را می‎نویسم و البته از قسمت‎هایی از نوشته‎ی قبلی‎ام هم در آن استفاده می‎کنم:

«مراقبت از تالاب‎ها، پاسخی به تغییرات اقلیمی»

1. اصلاً تالاب چیست؟ تالاب بوم‎سازگانی (اکوسیستمی) است با مشخصاتی میان خشکی و دریا. ماندگاری نسبی آب در تالاب، مشخصه‎ی اصلی آن به‎شمار می‎رود. تالاب‎ها از نظر پوشش گیاهی، آبزیان و جلوگیری از حرکت شن‎های روان (به‎ویژه در مناطق خشک)، بر شرایط اقلیمی و زندگی انسان و گیاهان و جانوران گوناگون تأثیر مستقیم دارند و یکی از مهم‎ترین زیستگاه‎های پرندگان مهاجر و منابع تأمین آب و غذا هستند. ارزش زیست‎محیطی تالاب‎ها، 10 برابر جنگل‎ها و 200 برابر زمین‎های زراعی است. به‎طور متوسط هر هکتار تالاب، 22 هزار دلار ارزش دارد. باید بدانیم هر تالابی که خشک می‎شود، رشد فرسایش خاک را افزایش می‎دهد، تعادل دمای هوا و آب‎های زیرزمینی شور و شیرین را بر هم می‎زند و سبب افزایش انتشار گازهای گلخانه‎ای می‎شود.
2. روز جهانی تالاب‎ها چه روزی است؟ دوم فوریه، برابر با 13 بهمن، «روز جهانی تالاب‎ها» است. امسال، شعار «مراقبت از تالاب‎ها، پاسخی به تغییرات اقلیمی» برای گرامی‎داشت این روز و توجه به ارزش تالاب‎ها در سال 2010 میلادی تعیین شده است؛ تا بتواند هر سه موضوع مهم و جهانی ِ محیط زیستی امسال، یعنی اهمیت تالاب‎ها، سال جهانی تنوع زیستی و تغییرات اقلیمی را نشان دهد.
3. تا به حال چه کار مهمی برای تالاب‎ها انجام شده است؟ تهیه‎ی «فهرست رامسر»، یکی از کارهای مهمی است که برای ثبت، نگهداری و استفاده‎ی درست از تالاب‎ها انجام شده است و در حقیقت فهرستی از تالاب‎های مهم جهان است که در سال 1971، در معاهده‎ی بین‎المللی «کنوانسیون رامسر»، در شهر رامسر ایران، به امضا رسید.
4. از تالاب‎های ایران چه خبر؟ ایران بیش از 84 تالاب دارد، که 22 تالاب از میان آن‎ها در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده و از این نظر – یعنی تعداد تالاب‎های ثبت شده – از میان 158 کشور، رتبه‎ی نوزدهم را دارد. ولی در حال حاضر 7 تالاب ایران، به‎طور رسمی در «فهرست قرمز مونترو» قرار دارند؛ مانند «تالاب انزلی». اصلاً انگار همه‎ی تالاب‎های ایران در سراشیبی نابودی قرار دارند. مانند «تالاب اسرارآمیز شادگان» که نه‎تنها با زباله‎های سمی زمین گیسی به فاجعه‎ی زیست‎محیطی بزرگی تبدیل شد؛ بلکه قربانی سدسازی‎‎های غیرمجاز هم شد. یا «تالاب امیرکلایه»، یا «تالاب بام‎دژ»، یا «تالاب میقان» یا … و خلاصه این که اگر هیچ کاری نکنیم، 70 درصد تالاب‎های ایران تا 30 سال دیگر خشک خواهند شد.
5. چه منابع آنلاین و معتبری درباره‎ی تالاب‎ها هست؟ نسخه‎ی پی‎دی‎اف (PDF) و رایگان کتابچه‎‎ی «مراقبت از تالاب‎ها، پاسخی به تغییرات اقلیمی»، که 16 صفحه دارد و به زبان انگلیسی است را با حجم 2.4 مگابایت، می‎توانید بارگذاری و دریافت کنید. منابع بَرخط (آنلاین) دیگر را می‎توانید در این صفحه بخوانید، و یا از این صفحه، بارگذاری و دریافت کنید.

«محیط زیست با کتابک»

.

علاء‎الدین و چراغ جادو

نقد و معرفی کتاب و کتاب الکترونیکی / یار مهربان2: «علاءالدین و چراغ جادو»

نویسنده: ؟، تهیه‎کننده: گریس رای، تصویرگر: سیدنی اچ. هیث، ناشر: جی. ام. دنت و همکاران، سال انتشار 1895 – لندن، افسانه‎ای از سری داستان‎های بانبری کراس، 61 صفحه، پنج زبانه (انگلیسی – فارسی – اسپانیایی – پرتغالی و یونانی).

خواندن یک داستان خیالی – فانتزی و قدیمی، از روی نسخه‎ای قدیمی که جلد پارچه‎ای‎اش یادگاری است از قرن نوزدهم، ولی اکنون می‎توان با فناوری قرن 21 آن را ورق زد و خواند، تجربه‎ی متفاوتی در دنیای آنلاین است. حتی فونت قدیمی کتاب و نقاشی‎های سیاه و سفید ساده‎اش هم جور دیگری به چشم می‎آیند. این نسخه از داستان «علاءالدین و چراغ جادو»، به پویانمایی‎ها و فیلم‎های سینمایی‎ای که براساس این داستان ساخته شده، خیلی نزدیک است.

مطالعه‎ی این کتاب، تمرین خوبی برای کسانی است که در حال یاد گرفتن زبان‎های دیگری هم‎چون انگلیسی هستند. این که پی‎رنگ کلی داستان را پیشاپیش می‎دانیم و ترجمه‎ی صفحه به صفحه‎ی جداگانه، کمک خوبی است برای خواندن به زبان‎های دیگر. هرچند در ترجمه‎ی فارسی، اشتباه‎های تایپی و کلمه‎هایی نامأنوسی مانند «عساکر» وجود دارد، ولی به‎هرحال دسترسی ساده و آسان و رایگان به این کتاب، تا زمانی که برای ما بیچارگان نوجوان، کتاب‎های فارسی متنوع‎تر و بهتری در  وب فراهم بشود، به‎ویژه برای من و بچه‎هایی که شرایط من را دارند، باز هم خیلی غنیمت بزرگی است.

پس از صفحه‎ی «تقدیم به لیلا و نورا»، داستان در صفحه‎ی 9، با معرفی شخصیت اصلی داستان، نوجوانی به‎نام «علاءالدین» و خیلی با سرعت شروع می‎شود. با سررسیدن جادوگر افریقایی‎ که تصمیم دارد از ساده‎لوحی «علاءالدین» 15 ساله برای به‎دست آوردن چراغ جادو استفاده کند، ماجراهای مختلف شکل می‎گیرند. حیله‎های جادوگر با زیرکی و مقاومت «علاءالدین» نقش بر آب می‎شود و چراغ جادو به «علاءالدین» می‎رسد. سپس، داستان با ماجرای ازدواج «علاءالدین» با دختر پادشاه پیش می‎رود، تا آن که جادوگر دوباره به داستان بازمی‎گردد و با نقشه‎ای، چراغ جادو و تمام قصر و دارایی «علاءالدین» را به چنگ می‎آورد. ولی «علاءالدین» با کمک غول انگشتر بر او پیروز می‎شود و چراغ جادو را برمی‎دارد و زندگی‎اش را به چین برمی‎گرداند. درست مثل تمام داستان‎های با «پایان خوش» قدیمی، «علاءالدین» به جانشینی پادشاه می‎رسد و سال‎ها با خوبی و شادمانی زندگی می‎کند. سرانجام، داستان با این شعر زیبا پایان می‎یابد:

خدا، مراد آن‎ها را داد در آن‎جا      مراد ما را بدهد در این‎جا

خواندن این کتاب، به نصب هیچ‎گونه نرم‎افزار و یا ثبت‎نام و عضویت و بارگذاری … نیازی ندارد. برای مطالعه‎ی آنلاین (بَرخط) کتاب به این صفحه، بروید. با فلش چپ به راست، کتاب را ورق بزنید. برای مطالعه‎ی متن فارسی، افزونه‎ی «فارسی» را که در زیر تصویر جلد کتاب و گوشه‎ی راست قرار دارد، کلیک کنید. پنجره‎ی کوچکی باز می‎شود که متن ترجمه شده‎ی همان صفحه به زبان فارسی را نمایش می‎دهد. به همین ترتیب می‎توانید کتاب را ورق بزنید، ولی هر بار برای هر صفحه، جداگانه، افزونه‎ی «فارسی» را کلیک کنید و کمی صبر کنید تا صفحه کاملاً لود شود.

«روزتا پراجكت»، يك كتابخانه‏‏ی مجازی و آن‏لاين برای «كودكان و نوجوانان» است كه ای‏بوك‏ها و كتاب‏های داستانی گوناگون به زبان‏های مختلف را به‏صورت رايگان و آن‏لاين ارائه می‏كند. در حال حاضر 14 كتاب داستان به زبان فارسی در اين كتابخانه در دسترس قرار داده شده است، از جمله: «علاءالدين يا چراغ جادو»، «جك و لوبيای سحرآميز»، «خروس، موش و مرغ حنايی كوچولو»، «درباره‏ی خرگوش‏ها» و چند داستان تصويری كوتاه ديگر. فهرست كامل كتاب‏های الكترونيكی فارسی را می‏توانيد در اين صفحه، طرف راست و پايين، مشاهده كنيد. پیشتر، کتاب «رابین هود» را از همین مجموعه در «بالان» نقد و معرفی کرده بودم. امكان بارگذاری و خريد کتاب‏های الکترونیکی نيز در اين كتابخانه وجود دارد. يكی ديگر از امكانات بسيار خوب اين كتابخانه، بخش «كتاب‏های صوتی» / «كتاب‏های شنيداری» / «برايم بخوان» و هم‏چنين بخش «كتاب‏های چندرسانه‏ای» است كه البته هر دو به زبان انگليسی هستند. اين كتابخانه از تمام مترجمين دعوت كرده است تا داوطلبانه كتاب‏های مختلف را برای تكميل و گسترش این كتابخانه ترجمه كنند. برای مطالعه‎ی فهرست کتاب‎ها و کتاب‎های الکترونیکی دیگری که در «بالان» نقد و معرفی کرده‎ام، به«کتابخانه‎ی بالان» رجوع کنید.

همیشه کتاب، همیشه «کتابک»

حرف زدن بسه!

…

حرف نزنیم، درخت بکاریم!

(واحد عمران – محیط زیست سازمان ملل متحد)

«سازمان ملل متحد» امسال را سال «تنوع زیستی» اعلام کرده است. ما هم می‎توانیم با کاشت درختان، به‎ویژه گونه‎هایی که در حال انقراض هستند، و گرامی‎داشت «روز درخت‎کاری»، برای حمایت از «تنوع زیستی» در ایران قدمی برداریم.

.

تنوع زیستی، زندگی است. تنوع زیستی، زندگی ما است.

.