بلبل باغ جهان، حافظ (غزل‎نامه)

بلبل باغ جهان حافظ - بالاننقد و معرفی کتاب و کتاب الکترونیکی / یار مهربان2: «بلبل باغ جهان، حافظ»

نويسنده: محمدکاظم مزینانی، نقاشی: محمدرضا لواسانی، 80 صفحه، نشر پیدایش، چاپ اول 1377، تهران، زیر نظر شورای ادبی، از مجموعه‌ی «تازه‌هایی از ادبیات کهن برای نوجوانان»، کتابخانه‌ی ملی کودکان و نوجوانان ایران

شماره‌ی 16 – از کتابخانه‎ی بالان

  • پیش از هر چیز باید بگویم که درست برعکس تمام کتاب‌های خیلی خوبی که قبلاً از «نشر پیدایش» خوانده بودم (1 و 2 و آن‌هایی که در کتابخانه‎ی اتاقم دارم)، من نه‌تنها از این کتاب لذت نبردم، بلکه خیلی هم حرص خوردم. ویرایش ادبی کتاب، اصلاً چنگی به دلم نزد. غزل‌ها نه شماره داشتند و نه طبقه‌بندی. بعضی از کلمه‌‌ها اشتباه شماره خورده‌ و بعضی هم در توضیحات جا افتاده بودند (مانند شماره‌ی 9 – در صفحه‌ی 23) در حالی که اصل استفاده از این کتاب، همان توضیحاتی است که قرار است با کمک آن‌ها به عمق شعر حافظ پی ببریم. بعضی از توضیحات، خیلی سطحی‌ بودند، آن هم بدون منبع. روی هم رفته، مثل کتابی که از همان پیش‌نویسی، به یک‌باره زیر چاپ رفته باشد؛ بدون بازخوانی و بازنویسی و با عجله. در حالی که چنین کتابی – و دقیقاً چنین کتابی – می‌توانست خیلی عالی‌تر از این‌ها باشد. این کتاب، با همه‌ی خوبی‌هایی که دارد، اصلاً انتظار من را از «کتابی درباره‌ی حافظ و غزل‌هایش» برآورده نکرد.

و اما کتاب:

کتاب، شامل 20 غزل از حافظ است و با «فهرست» و «مقدمه»ای کوتاه شروع می‌شود. غزل‌ها با فونت ساده‌ی کتابی و خوانا چاپ شده‌اند. کلمه‌ها و عبارات و اصطلاحاتی که معنی یا توضیح ادبی، تاریخی و یا لُغوی خاصی دارند، در متن شعر، شماره‎گذاری شده و به‌ترتیب در زیر همان غزل شرح داده شده‌اند (نمی‌شود گفت «پاورقی»، چون چند صفحه‌ی پیاپی از متن اصلی کتاب‌اند). براساس آن‌چه در مقدمه گفته شده، برای حفظ جایگاه حافظ، نویسنده از معنی کردن بیت به بیت شعرها پرهیز نموده و سعی کرده است برخی از اصطلاحات و تعبیرهای شعر حافظ را بازخوانی کند تا نوجوانان با نگاهی تازه به غزل‌های او نگاه کنند و بتوانند به عمق شعرهایش راه ببرند. زیرا:

«… در این زمانه، بسیاری از واژه‌ها بار شاعرانه‌ی خود را از دست داده‌اند. حتی واژه‌هایی هم‌چون آب و آینه. چرا که ما دیگر هم‌چون پیشینیان خود، به آب و آینه نگاه نمی‌کنیم.»

نمونه‌ی کوتاهی از توضیحات خواندنی و جالب این کتاب:

آینه‌ی اسکندر: این آینه یکی از عجایب جهان باستان بود و در شهر ساحلی اسکندریه در کشور مصر قرار داشت. در روایت‌های تاریخی آمده که این آینه را اسکندر مقدونی با کمک ارسطو ساخت. اما روایت دیگری به ما می‌گوید که دانشمندی به‎نام بطلمیوس آن را بنا کرده بود.

این آینه‌ی شگفت‌انگیز می‌توانست کشتی‌ها را از فاصله‌ای بسیار دور نشان دهد. هم‌چنین با تمرکز نور خورشید در کانون آن، می‌شد کشتی‌ها را به آتش کشید. باستان‌شناسان به‌تازگی توانسته‌اند بقایای این بُرج دریایی را از ژرفای دریای مدیترانه بیرون بیاورند.

آینه‌ی اسکندر، هم‌چون خود اسکندر در ادبیات فارسی، نقشی آن‌چنان افسانه‌ای یافته است، … که شاعری چون حافظ، آن را با جام‌جم برابر دانسته است. جام‌جمی که می‌توانست هر رویداد و حادثه‌ای را به نمایش بگذارد. یعنی همان نقشی که امروزه، جعبه‌ی جادویی تلویزیون برعهده دارد. جالب این که حافظ این نقش جادویی را به جام می، بخشیده است.» (ص 26 – با ویرایش کوچولویی از خودم در ابتدای بند سوم)

آیینه‌ی سکندر، جام می است بنگر!   | تا بر تو عَرضه دارد، احوال مُلک دارا

مطالعه‎ی کتاب، به نصب هیچ‎گونه نرم‎افزار و یا ثبت‎نام و عضویت و … نیازی ندارد. حتی لازم نیست جاوا اسکریپت را هم فعال کرد. یک‌راست به این صفحه بروید و با استفاده از فلش‌های کوچکی که در بالای کتاب هست، آن را به‌ترتیب ورق بزنید و بخوانید. یا به این صفحه بروید و با بالا و پایین بردن میله‌ی کوچک کنار کادر داخل صفحه، مستقیم به صفحه‌ی دلخواه‌تان بروید. ناوبَری صفحات خیلی آسان و راحت است. متأسفانه، ابزاری برای کوچک‌نمایی یا اصلاً تنظیم صفحه‌ها در اندازه‌ی دلخواه وجود ندارد و کتاب را تنها در همان یک اندازه می‌توان مطالعه کرد.

Advertisements

دربارهٔ رامن

Student. Book lover. Firefox user. l
این نوشته در مرور و معرفی «یار مهربان ۲», ۱. رایاکتاب: ارسال شده و با , , , , , , , , , , , , , , , , , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.